مرورگر شما برای نمایش این سایت قدیمی است. برای مشاهده سایت از سایر مرورگرها استفاده نمایید یا جهت بروزرسانی کلیک کنید.

همچنین میتوانید PDF نشریه را از لینک زیر دریافت نمایید.

شماره خبر: 3466669549910375643
با جهانگیر الماسی، بازیگر و کارگردان سینما و تلویزیون

اهل ارفاق به شاگردهایم نیستم!

جهانگیر الماسی بازیگر ـ کارگردان سینما و تلویزیون بیش از چهار دهه است در سینما و تلویزیون انواع و اقسام نقش‌ها را ایفا می‌کند و در ضمن یک آموزگار و استاد باسابقه هم به حساب می‌آید.

او با علی حاتمی در هزاردستان، با بهروز افخمی در کوچک جنگلی، با سعید سلطانی در سالهای برف و بنفشه، با کیانوش عیاری در شبح کژدم، با تهمینه میلانی در افسانه آه و دیگه چه خبر،با سیروس الوند در ریشه در خون و با احمدرضا معتمدی در هبوط همکاریهای موثر و ماندگاری داشته است. او اوایل دهه 90 اولین ساخته بلند سینماییاش رنج و سرمستی را بعد از سالها فیلم کوتاه ساختن کارگردانی کرد. الماسی در فیلم پشت پرده مه نقش یک آموزگار ـ ناظم را به شایستگی بازی کرد. با الماسی درباره خاطراتش از دوران تحصیل و تجربیات آموزگاریاش گفتوگویی انجام دادهایم.

در سینما و تلویزیون بارها نقش معلم و ناظم را بازی کرده اید. این نوع نقشها برایتان چه جذابیتهایی دارد؟

بسیار جذاب و مهم است و در ضمن من بیش از چهار دهه است که سابقه تدریس در دبیرستان، مراکز آموزشی و دانشگاهها را دارم و مدتی هم سرپرست دانشسرای هنر تهران بودم. در دانشگاهها عموما در رشتههای جامعهشناسی و زیباشناسی هنر تدریس کردهام و عضو گروه فرهنگی خوارزمی در قبل از انقلاب بودم و در دوران دانشجویی آنجا تدریس میکردم.

قبل از اینکه شما را بازیگر بدانیم یک آموزگار با سابقه هستید...

در کنار بازیگری به تدریس هم میپرداختم. معلمی را بهواسطه اینکه در دوران تحصیل شاگرد خوبی بودم دوست دارم و همیشه در انتقال دانستههایم به دانشآموزان سراغ شیوههای خوب و کارایی میروم.

شاگرد چه استادانی بودید؟

در قبل از انقلاب شاگرد استاد حسین خطیب جم، دکتر پایدار و علامه همایی بودم و هنوز هم خودم را ملزم به فراگرفتن میدانم.

آنطور که از صحبتهایتان پیداست شاگرد درسخوان و ممتازی بودید.

عاشق فهمیدن هستم. هیچ لذتی برایم بالاتر از فهمیدن و آموختن نیست.

شما در تئاتر هم فعالیت داشتید. اولین معلم تئاترتان را به یاد دارید؟

من از دوران کودکی در اهواز جذب تئاتر شدم. دایی عبدالحمید قدیریان که از طراحان صحنه باسابقه و خوشنام سینما و تلویزیون هستند اولین استاد تئاتر من در پنج سالگی بودند.

در دوران تحصیل بچه شیطان و بازیگوشی بودید؟

من با شیطان رابطه پیچیدهای دارم (باخنده) و مدام در کشمکش هستیم. شیطان نمیتوانم باشم. اما با شیطان زیاد شوخی میکنم و او هم اینکار را متقابلا انجام میدهد. من در دوران راهنمایی مسؤول روزنامه دیواری بودم و در ضمن پیشآهنگ و بچه مسؤولیتپذیری بودم و اوقات فراغتم را به جای پرسهزدن در کوچه با این کارها پر میکردم. نکته دیگر خو گرفتن من درباره همنشینی با آدمهایی بود که سن و سالشان از من بیشتر است. الان هم خیلی از دوستانم 20 سال از من بزرگتر هستند. من هیچ موقع بچگی نکردم.

آیا در دوران تحصیل تنبیه هم شدید؟

همه بچهها بدون تردید در آن دوران با ترکه آلبالو تنبیه میشدند. متاسفانه تنبیه در آن دوران تبدیل به یک سنت غلط شده بود و خوشبختانه حالا از بین رفته و از تنبیه بدنی خبری نیست. اگر در آن دوران دانشآموزی میخواست اظهاری نظری کند فورا سرکوب و مواخذه میشد که چرا اظهار نظر
کرده است.

آیا خاطرهای از روز اول مهر دارید؟

در دبیرستان دکتر حسابی تحصیل میکردم (1344) و یکی از سالها چون شاگرد خوبی بودم به من اجازه دادند زنگ آغاز سال تحصیلی را من بزنم و یک سال هم بهعنوان نماینده دانشآموزان خوزستان یک سخنرانی در میدان فرهنگ (ساعت) اهواز روز اول مهر و جلوی وزارت آموزش و پرورش انجام دادم و در آن روز درباره تعریف دانشآموزی صحبت میکردم و بهرغم اینکه پیشینه تئاتری داشتم با کلی استرس سخنرانیم را انجام دادم.

به نظر شما بازیگری با آموزگاری تفاوتهای زیادی دارد؟

در عین حالی که در یک راستا هستند، اما تفاوتهای زیادی دارند. شغل آموزگاری مقدس و در رده کار انبیای الهی است. معتقدم هر چقدر حقوق آموزگاران زیاد باشد باز هم کم است و باید چک سفید بگیرند. آموزگاری حرمت و شانیتی دارد که سینما و بازیگری و تئاتر بهدلیل شرایط اقتصادییاش مجالی برای رسیدن به این شانیت ندارد. گاهی تحت تاثیر مسائل مالی در بحث آموزش در سینما و تئاتر خلل و سکونی به وجود میآید که نتایخ خوبی به همراه ندارد.

در زمان تدریس اهل ارفاق نمره به دانشآموزان بودید؟

اصلا اهل ارفاق نبودم و کلاسهای من به اپنبوک معروف بود و همه دانشجویان آزاد بودند هر یادداشت و هر کتابی را سر جلسه امتحان بیاورند. زیرا سوالات من بهگونهای بود که نمیتوانستند از این کتابها برای تقلب استفاده کنند.

شاگردانی دارید که بعدا تبدیل به آدمهای معروفی شده باشند؟

بله، در دوران تدریس در دانشسرای هنر اواخر دهه 50 شاگردانی مثل فاطمه معتمدآریا و ابوالفضل پورعرب آنجا تحصیل میکردند. در آن زمان دکتر آریان‌‌پور، مهدی کلهر و... در دانشسرا تدریس میکردند.

در خارج از کشور هم تحصیل کردهاید؟

بله، در دهه 90 میلادی در کشور هلند و شهر آمستردام تدریس نگاه شرقی(حکمی) به هنر را تدریس میکردم. در آن دوره خیلی از دانشجویان هلندی مشتاق به حضور در این کلاسها بودند.

در دهه 60 و 70 در آثاری مثل نقش عشق و نار و نی نقش آدمهای فرهیخته و عارف مسلک را خوب بازی میکردید...

نار و نی و نقش عشق فیلمهای خوبی بودند. البته نقش عشق ساخته زندهیاد پارسیپور در زمان اکرانش مهجور ماند. بخشی از داستان فیلم را من نوشتم. متاسفانه دیگر در سینمای ایران چنین فیلمهایی ساخته نمیشود.

در تلویزیون هم در چند سریال نقش معلم را بازی کردید.

بله. در سریال آهوی وحشی نقش معلم را بازی کردم.

در پشت پرده یکی از جذابترین نقش معلمهای تاریخ سینما را بازی کردید...

این فیلم در شمال کشور فیلمبرداری شد و من نقش معلمی را داشتم که با یکی از شاگردانش که دارای معلولیت است دچار چالش میشود.

احمد محمداسماعیلی