مرورگر شما برای نمایش این سایت قدیمی است. برای مشاهده سایت از سایر مرورگرها استفاده نمایید یا جهت بروزرسانی کلیک کنید.

همچنین میتوانید PDF نشریه را از لینک زیر دریافت نمایید.

شماره خبر: 3328920303027417229
یادداشت

«هلال عید» می‌بینی و من...

امیرالشعرا معزی برای یک شاعر جوان تعریف کرده در آغاز روزگار شاعری‌اش از چه تنگناها گذر کرده است. نه پولی داشته و نه روزگاری، هرچند در دربار ملکشاه حضور داشته، اما بسیار مقروض بوده و نتوانسته جایگاهی و به تبع آن درآمدی برای خود کسب کند. تا این‌که شب‌های پایانی ماه رمضان ملکشاه همراه اطرافیانش روی بام می‌رود تا هلال ماه را رویت کند. معزی هم در این کار همراهی‌شان می‌کند و در لحظه‌ای که شاه، هلال ماه را می‌بیند، فی‌البداهه این رباعی را می‌گوید:

ای ماه چو ابروان یاری گویی

یا نی چون کمان شهریاری گویی

نعلی زده از زر عیاری گویی

در گوش سپهر گوشواری گویی

همین رباعی روزگارش را عوض میکند و به مقام امیرالشعرایی و لقب معزی میرساندش.
هر چند مورد دیگری مشابه این اتفاق روایت نشده و همه به شیوه معزی از برکت رمضان و عید فطر بهره نبردهاند، اما رویت هلال ماه و پایان یافتن رمضان در ادبیات فارسی و شعر فارسی فراوان دیده میشود. جالب است بدانید فرخی سیستانی، سراینده برخی قصاید معروف فارسی در نکوهش ماه رمضان قصیده دارد! و در آن شکرگزار آمدن عید فطر
شده است.

البته فرخی هم در این مورد تنهاست و کسی همراهیاش نکرده است.

در نگاه مولانا عید فطر روز کمال است و وصال، روز مشاهده و رویت، ماه فائق آمدن بر تضادها و روز اجابت است. او در این باره میگوید:

عید بر عاشقان مبارک باد

عاشقان عیدتان مبارک باد

بر تو ای ماه آسمان و زمین

تا به هفت آسمان مبارک باد

عید آمد به کف نشان وصال

عاشقان این نشان مبارک باد

نه تنها مولانا، بلکه حافظ و سعدی بسیاری از دیگر شاعران سراغ عید رمضان یا فطر میروند و دربارهاش میسرایند. اما در اشعار سبک هندی هم نمونههای مهمی از این موضوع دیده میشود.

یکی از دستاویزهای مهم شاعران برای این مضمونسازی، تشابه هلال و ابروست. هلال، نشانه مهم عید است و ابرو هم از ارکان جمال معشوق.
به این ترتیب، عید با معشوق گره میخورد و چه بسا مضمونها که از این رهگذر آفریده میشود. یکی از این نمونهها که البته از شاعری ناشناس است را به شما تقدیم میکنیم:

هلال عید میبینی و من پیوسته ابرویت

مبارک باد بر تو عید و بر من دیدن رویت

زینب مرتضاییفرد