مرورگر شما برای نمایش این سایت قدیمی است. برای مشاهده سایت از سایر مرورگرها استفاده نمایید یا جهت بروزرسانی کلیک کنید.

همچنین میتوانید PDF نشریه را از لینک زیر دریافت نمایید.

شماره خبر: 3294515739187882549
نگاه 2

شخصیت‌پردازی نقطه ضعف «ایراندخت»

از جمله تلاش‌های مجموعه‌سازان تلویزیونی تمام کشورها، تولید مجموعه‌ها و سریال‌های تاریخی و اجتماعی است که در کشورهای مختلف و از جمله ایران، گاهی با استقبال مخاطب مواجه می‌شوند. بسیاری از واقعیت‌های تاریخی برای مخاطبان جامعه و بویژه نسل جوان، دارای جذابیت‌ها و آگاهی‌هایی است که می‌تواند سبب پیوند آنها با این نوع سریال‌ها و نیز تاریخ کشورشان باشد. از همین‌رو در مسیر سریال‌سازی سازمان صداوسیما تولیدات متعددی در زمینه ساخت آثار تاریخی در سال‌های اخیر مشاهده شده که برخی از آنها به‌دلیل کار حرفه‌ای، پژوهش مناسب تاریخی، درستی متن، وفاداری به واقعیت‌ها و همچنین نگاه هنرمندانه، قرار دادن موضوع و محتوا در شکل‌های هنری و ارائه جذابیت‌های بصری توانسته‌اند به توفیقات شایسته‌ای نائل آیند. در این زمینه سریال‌های تاریخی و مذهبی همیشه اقبال و جایگاه بهتر و برجسته‌تری داشته‌اند. تصویرسازی از برخی رویدادهای تاریخ معاصر که آن هم در سیما جایگاهی برای خود دارد، در سال‌های اخیر رونق گرفته است.

از جمله مجموعهسازانی که هم تاریخ خوانده و هم با ویژگیهای آثار تلویزیونی آشناست، محمدرضا ورزی است. هنرمندی که کوشیده با تولید چند مجموعه دنبالهدار تاریخی، هم علاقهاش را به تاریخ به مخاطب نشان دهد و هم برخی مسائل تاریخی را در قالب نمایش به جامعه ارائه کند. تولیدات او در مقام نویسنده و کارگردان، جزو مواردی است که میتوان روی آنها از نظر تاریخی مکث کرد.

سریال ایراندخت در واقع ادامهای بر سریال ستارخان است و هر دوی این مجموعههای تاریخی، در یک مسیر و یک برهه از تاریخ به وقوع میپیوندند. این امر نشاندهنده تداوم علاقه و پیگیری این مجموعهساز به مسائل تاریخی است. اما چیزی که باعث میشود مخاطب گاهی از مشاهده مجموعههای تاریخی دلزده شود، ضعف در پرداخت هنرمندانه رویدادها و رخدادهای تاریخی و اجتماعی است.

از همین رو پژوهش کافی و مناسب مسائل تاریخی و قرار دادن آنها در قالبهایی که امروزه متداول شدهاند ـ به شکلها و شیوههای عاشقانه و خانوادگی که در سیما به تولید میرسندـ میتواند یکی از راههای جذب مخاطب به اینگونه سریالها باشد.

با این حال ایراندخت به رغم تلاش سازندگان آن، در این زمینه چندان به توفیق نرسیده است. علت این عدمتوفیق هم وجود شخصیتهایی است که بیشتر زاییده ذهن نویسندهاند و نه شخصیتهایی کاملا تاریخی. این شخصیتها بدرستی پردازش نشدهاند و ارتباط آدمها بر مبنای فرهنگ ایرانی امروز ما شکل نیافته است.

با اینکه این وقایع در بستری از تاریخ اتفاق میافتند، اما همین بستر تاریخی هم نیاز به پرداخت مسائل اجتماعی و سیاسی دارد. متأسفانه در این سریال از کنار این مسائل بسادگی عبور شده و مسائل اجتماعی، سیاسی و زاویه نگاه جامعهشناسی در آن مورد توجه قرار نگرفته است. با این حال با توجه به استفاده از بازیگرانی که کموبیش قابلیتها و استعدادهای خوبی از خود نشان دادهاند، غلظتبخشی به مسائل مرتبط با دوران مشروطیت، پررنگ کردن مسائل عاشقانه و استفادههای تصویری و بصری متوسط از لوکیشنهای سریال، این مجموعه توانست مخاطبانی برای خود دستوپا کند؛مخاطبانی که همراه با سریال و قهرمانهای آن، ماجرا را پیگیری و دنبال میکنند.

در هر حال ایراندخت از منظر تجربهای تاریخی برای ورزی در امر سریالسازی تلویزیونی و برای خود تلویزیون از زاویه تولید و نگاه به مجموعههای تاریخی، میتواند قابل توجه ارزیابی شود.

سریال با وجود تمام کاستیهایی که دارد، توانسته نگاه مثبت بخشی از مخاطبان میلیونی تلویزیون را به خود جلب کند و این نکتهای شایسته توجه است.

جبار آذین

منتقد تلویزیون و سینما