مرورگر شما برای نمایش این سایت قدیمی است. برای مشاهده سایت از سایر مرورگرها استفاده نمایید یا جهت بروزرسانی کلیک کنید.

همچنین میتوانید PDF نشریه را از لینک زیر دریافت نمایید.

شماره خبر: 3215418265340326749

سنت‌های چهارشنبه سوری و شادی‌هایی که پرکشید

دفترخاطرات چهارشنبه سوری پدران و مادرانمان با آئین و رسومی گره خورده است که وقتی پای صحبتشان می‌نشینیم در آنها از بوی ترقه ، انفجار ، دود ، سوختن و درد و رنج خبری نیست بلکه در بخش بخش آن شادی ، خوشحالی و با هم بودن موج می‌زند .

به گزارش ایرنا، چهارشنبه سوری در مازندران در سالهائی نه چندان دور سرشار از آئینهای خرد و ریز ولی شفاف و سرگرم کننده و شادی آفرین بود ؛ از نیت بخت گشایی دخترکانی که با دوختن کیسه ای آن را گرفته و به در منازل و مساجد میرفتند تا با انعام اهالی ، خرجی خرید پارچه چادری و لباس مراد ازدواجشان را تهیه کنند و تا رقم خوردن سرنوشت پسرانی که از روزنه سقف منزل دختر مورد علاقه خود رسم ' شال انگلی ' را اجرا میکردند.

در گذشته مردم مازندران از ماهها قبل گته گته کنان زمان چهارشنبه سوری و آماده شدن برای این جشن دورهمی را به یکدیگر اعلام میکردند و با غروب آخرین سه شنبه با هدف استقبال و آماده شدن برای ورود به سال جدید در هر نقطه از استان با آیین و سنتهایی همراه میشدند که برگرفته از تاریخ ، فرهنگ و خصایص مردم آن منطقه بود ، آئینهایی که با همه رنگارنگی و تفاوت ، یک وجه مشترک داشتند و آن ایجاد شادی و نشاط در ساعتهای پایانی سال بود.

علی حسن نژاد پژوهشگر آئین و سنتهای مازندران در این باره گفت : چهارشنبه سوری جشنی است که به جز ایران در 10 کشور دیگر با آئینهای نزدیک به هم برگزار میشود .

وی با اشاره به اینکه چهارشنبه سوری سرآغاز و طلیعه جشن نوروزی است که با ' سیزده به در ' تمام میشود ، افزود : آنچه در رسوم و سنتهای چهارشنبه سوری پیداست خوشحالی ، ابراز با هم بودن و برگزاری جشن است و از ماهها قبل مازندرانیها آمدن این جشن را به یکدیگر خبر میدادند تا با این شادی و همدلی قبل از آغاز سال جدید خطی بر پایان زمستان سرد بکشند .

این پژوهشگر با اشاره به اینکه آیینهای چهارشنبه سوری در گذشته در مازندران با سورنا نوازی و آذین بستن شهر و مغازهها همراه بود ، ادامه داد : سور چهارشنبه سوری به معنای رنگ سرخ و یا گل سرخ و علت تسمیه هم آتش افروختن است با برافروختن کپهها در نزدیکی منازل افراد همراه بود و اهالی خانه چه زن و چه مرد برای رفع و دوری بلاها و بدیها از روی آتش میپریدند.

حسن نژاد به اعتقاد و باور مازندرانیها بر تعداد کپههای آتش تاکید کرد و گفت : بر اساس این اعتقاد پنج ، هفت و یا 9 کپه را در این مراسم آتش میزدند و چوپانان و گاوداران یا ' گالش 'ها نیز با جمع کردن کپههای بزرگ سرشاخههای درختان که در زمستان حیوانات برگهای آنها را خورده بودند ، نگه داشته و در چهارشنبه سوری آتش میزدند .

آئین کوزه شکنی

وی افزود : مازندرانیها در شب چهارشنبه سوری کوزههای سفالی کهنه را بالای بام خانه برده و از بالا به پایین پرت میکردند و آن را میشکستند تا کوزه نویی را جایگزین ظرف سفالی پیشین خود کنند، چون بر این باور بودند که در طول سال بلاها و قضاهای بد در کوزه متراکم میشود که با شکستن کوزه، رفع خواهند شد .

این پژوهشگر با تاکید بر این که شادی و خوشحالی در تمامی آداب و سنتهای مازندرانیها در چهارشنبه سوری مورد نظر بود ، ادامه داد : برای خوشحال شدن کودکان ، سکه ای در کوزه گذاشته میشد تا انداختن و شکستن کوزه ، باعث خوشحالی کودکان شود.

وی چهارشنبه سوری را آغاز فصل غذایی جدید در مازندران هم معرفی کرد و گفت : پخت انواع آشها همچون 'آش چهارشنبه سوری ' بویژه در لاریجان آمل ، 'آش چهل گیاه' ترکیبی از چند گیاه و 'آش ترش ' انجام میشد که هنوز هم ردپای این بخش از سنت چهارشنبه سوری در مازندران باقی است . حسن نژاد آش دادن به همسایهها را با ویژگی خاص آن به عنوان سنت چهارشنبه سوری در مازندران عنوان کرد و افزود : ظرف آش بدون اینکه شسته شود به صاحبش پس داده میشود با این اعتقاد که ازاین طریق مهر و مهربانی بیشتر شود .

این پژوهشگر شعر خوانی دستجمعی هنگام پریدن از روی آتش را یکی از آئینهای چهارشنبه سوری در مازندران برشمرد و گفت : اشعار معمولا به زبان فارسی یا مازندرانی خوانده میشد تا مورد توجه همه قرار بگیرد مانند این اشعار که اصولا اعضای خانواده با هم میخواندند ' چهارشنبه سوری کِمبه - پارِ دستوری کِمبه - مِه زردی بوره تِه کش - تِه سِرخی مهِ کش '.

شادی ، پیوست جدائی ناپذیر چهارشنبه سوری

عباس مهدوی از فعالان رسانه ای و کارشناس در حوزه آئین و رسوم مازندران در توصیف ویژگیهای رسوم مازندران از جمله چهارشنبه سوری ، شادکامی را به همراه اجرای برنامهها در دورهمیهای این برنامه از اصلی ترین فاکتور برشمرد ، شادکامیهایی که به اعتقاد او با انجام و اجرای یکسری کارهای سنتی توسط دختران و پسران جوان انجام میشد .

وی افزود : تمامی نقاط کشورمان مملو از رسوم و سنتهایی برگرفته از فرهنگ و آداب همان منطقه است که خود منشا خیر و شادی بوده است . مهدوی گفت : کشورهایی در دنیا فاقد این ظرفیتها هستند که با استفاده از شیوه و اسلوبهای جدید به دنبال تزریق شادکامی و مهربانی با یکدیگر هستند اما خوشبختانه کشور ما و بالتبع استان مازندران مملو از آیینها و سنتهایی که میتواند این شادیها را رقم بزند .

این کارشناس فرهنگی غفلت از این آئینها و سنتها و روی آوردن به شیوههای نوین برای شادی آفرینی در جشنها و مناسبتهای تاریخی را آسیبی بر پیکره جامعه و فرهنگ دانست و اضافه کرد : این در حالی است که با استفاده از ظرفیتهای بومی میتوان بهتر و با کیفیت تر به مقصود برسیم .