مرورگر شما برای نمایش این سایت قدیمی است. برای مشاهده سایت از سایر مرورگرها استفاده نمایید یا جهت بروزرسانی کلیک کنید.

همچنین میتوانید PDF نشریه را از لینک زیر دریافت نمایید.

شماره خبر: 3141667218702798937
دنیای نانو

معجزه نانوپوشش‌ها در صنعت

همه ما با روشهای پوششدهی سنتی تا حدی آشنایی داریم. برای مثال پوششهای آبکاری کروم سخت با وجود داشتن ضررهای زیاد برای محیط زیست، همواره از پرکاربردترین روشهای پوششدهی در قرن گذشته بوده است. به تعریف ساده پوششدهی فرآیندی مهندسی است که در آن با پوشاندن سطح قطعات با مواد دارای خاصیت مورد نظر، امکان افزایش دوام و ماندگاری قطعه، ماشینآلات و تجهیزات فراهم میشود.

با ظهور فناوری نانو در چند سال گذشته، فرآیند پوششدهی قطعات با استفاده از این فناوری توسعه پیدا کرده که در نتیجه آن افزایش فوقالعاده بازده و عملکرد پوششها نسبت به پوششهای قدیمی، عمر وکارایی بسیار بالای قطعات پوشش داده شده و کیفیت سطحی بسیار بالای محصولات تولیدی به دست آمده است.

نانوپوششها دستهای از روکشها هستند که در یکی از اجزای خود دارای ابعاد یک تا صد نانومتر هستند و همچنین خواص ویژه و منحصربهفردی نسبت به پوششهای متداول و سنتی دارند. در فناوری نانوپوشش به دلیل نانوساختار بودن پوششها انتظار میرود سختی و مقاومت آنها در برابر سایش و خوردگی بسیار بالاتر از حدمعمول باشد. به همین علت در سالهای اخیر به کارگیری پوششهای سخت و مقاوم نانوساختار در صنایع استراتژیک و مهم دنیا کاربردهای زیادی یافته است.

خوردگی و سایش شدید در محیطهای عملیاتی صنایع نفت و گاز، سطح قطعات و تجهیزات را تخریب میکند. نانوپوششها علاوه بر افزایش عمر کاری این قطعات و تجهیزات، مدت زمان وقفه در عملیات تعمیر و تعویض قطعات را کاهش میدهند. یک آمار قابل تامل در مورد هزینههای خوردگی و تخریب تجهیزات در صنعت نفت به ما میگوید سالانه حدود 30درصد از هزینه تولیدات نفت و گاز در کشورها صرف تعمیرات خوردگی و تعویض و ساخت تجهیزات میشود. ثابت شده است بهکارگیری نانوپوششهای سخت و مقاوم روی قطعات و تجهیزات صنعت نفت ازجمله توپیها و بندآورنده شیرها، قطعات پمپها و پرههای توربینها و توربوکمپرسورها به تنهایی این هزینه را حداقل حدود 40 درصد کاهش میدهد.

همچنین نانوپوششها در اجزای مکانیکی خودرو و ابزار و قالبهای ساخت قطعات خودرو نیز استفاده میشوند. افزایش عملکرد و بازدهی موتور، بهبود شکل ظاهری درونی و بیرونی، کاهش مصرف سوخت، زیستسازگاری و صرفه اقتصادی از نتایج استفاده از این فناوری است. لازم به ذکر است بهکارگیری پوششهای نانو ساختار خودروانکار در قطعات موتوری و گیربکس خودروها، ضمن افزایش عملکرد موتورخودرو، موجب افزایش شتاب و قدرت آن شده و مصرف سوخت را حدود ده درصد و میزان آلایندگیهای موتور را تا حد بسیار زیادی کاهش میدهد.

همیشه نگهداری و تعمیر ابزارها و قالبها در صنایع مختلف، در برابر سایش، خوردگی و ضربه از نکات مهم بوده است. فناوری نانوپوشش موجب افزایش عمر و بهبود کیفیت قالبها، ابزارها و محصولات نهایی تولیدی میشود. این افزایش به حدی است که در مواردی دیده میشود عمر یک مته پوشش داده شده تا 20 برابر متهای میرسد که پوشش ندارد یا دیده شده در کارخانههای تولیدکننده قطعات خودرو، همین پوششها باعث کاهش هزینه 70 درصدی در تامین و تعمیر ابزارها و قالبها شده است.

در این متن کوتاه نمیتوان به تفصیل از مزایای بهکارگیری نانوپوششها نوشت، ولی ذکر همین نکته کافی است که ورود این فناوری به صنایع کشور میتواند در مدت زمان کوتاهی باعث افزایش چشمگیر بهرهوری، کاهش هزینههای تولید، تولید محصولات با کیفیت بالا و همچنین افزایش قابلیت رقابتپذیری محصولات ایرانی در بازار بینالمللی شود.

سیدعلی موسویزاده

کارشناس ستاد فناوری نانو