مرورگر شما برای نمایش این سایت قدیمی است. برای مشاهده سایت از سایر مرورگرها استفاده نمایید یا جهت بروزرسانی کلیک کنید.

همچنین میتوانید PDF نشریه را از لینک زیر دریافت نمایید.

شماره خبر: 2691175468999081256
نگاه هفتم

نیاز قطعی به خلاقیت

درباره حضور خلاقیت در برنامه‌های نمایشی گزینه‌های گوناگونی وجود دارد، اما در این نوشته گزینه فقدان خلاقیت انتخاب شده است. روش شناسی به ما آموخته در این نوع بررسی‌ها ـ که موضوع، ضروری و شاید حیاتی تلقی می‌شود ـ سختگیری مفید خواهد بود، چرا که اگر به مرگ بگیریم، به تب راضی خواهیم شد. در هیچ رسانه‌ای و در هیچ کجای دنیا خلاقیت، پیش نیاز تولید همه برنامه‌های نمایشی نیست بلکه بسیاری از برنامه‌ها صرفا با مهندسی محتوا و ساختار و بر اساس نیازهای رسانه و مخاطب تولید و مطلوب ارزیابی می‌شوند، اما شایسته است برنامه‌هایی نیز در سبد رسانه دیده شود که نیاز قطعی به خلاقیت دارند.

خلاقیت مانند قلب تپنده و بلکه مغز مدیریتی برنامه‌های نمایشی عمل می‌کند و اعتبار و شخصیت رسانه را ممتاز و برجسته نشان می‌دهد. با این فرض که خلاقیت در انواع ضروری آن مطالبه‌ای دو طرفه میان رسانه و هنرمند است، چه موانعی بر سر راه بروز آن قابل تشخیص است و چه نیازهایی ما را به سمت تولید خلاقانه سوق می‌دهد؟ مانع نخست تولیدات سابق است که در بیان موضوعات مطلوب رسانه، مکانیکی و بدون ظرافت عمل می‌کند و به این ترتیب در رابطه شناختی مخاطب با رسانه، همانند سدی تاریخ‌مند به چشم می‌آید ‌. سوابق ضعیف تولیدات، سطح توقع مخاطب را پایین می‌آورد یا ذهنیت او را به رفرنس‌ها و مراجعی تقلیل می‌دهد که پالایش آنها نیاز به خلاقیت مضاعف دارد.

دومین مانع، استقرار و تسلط تحلیل‌های رسمی است که به مدیران رسانه باز می‌گردد. زمانی که تحلیل‌های رسمی چارچوب پیدا می‌کند، اشتباها امر بدیهی تلقی می‌شود و ناگزیر خود را بر زمان و تغییرات اجتناب ناپذیر آن تحمیل می‌کند. در حالی که این تحلیل‌های رسمی در مسیری منطقی باید به روز شوند، با گران جانی و مقاومت ساختاری که کسب کرده‌اند، خلاقیت را از میدان به در خواهند کرد. مانع سوم رضایت و قناعت دو‌طرفه مدیران و هنرمندان است. رضایت به آنچه هست و نگه داشتن آن، لاجرم به رکود و پسرفت منتهی خواهد شد. این رضایت زیانبار از مدیریت روزانه رسانه و زندگی هنرمند ناشی می‌شود. زمانی که هر دو سوی این معادله ناچار باشند بدون راهبرد و راهکارهای مناسب بازه‌های کوتاه‌مدت تولید را مدیریت کنند، خلاقیت اولویت ندارد و تجملی بیهوده محسوب می‌شود. سه مورد از موانع موجود را برشمردیم، اما نیازهای تولید خلاقانه از کجا سرچشمه می‌گیرد؟ منشأ این نیازها تکامل اجتماعی و تغییرات جامعه است که بر ساختار تفکر، حیات روانی و عواطف مخاطب و سبک زندگی او تاثیر می‌گذارد. این تغییرات، رابطه رسانه پویا را با شرایط طرح شده به نحوی گریز‌ناپذیر از پنجره خلاقیتی ممکن و سودمند مطالبه خواهد کرد.

در بخش دوم این نوشته به دیگر نیازهای موضوع مورد بحث خواهیم پرداخت و آنگاه به ماهیت خلاقیت نظر می‌کنیم و این‌که آیا خلاقیت صرفا توقع و انتظاری است که به اقبال خوش مانند همای سعادت بر دوش ما خواهد نشست یا اصولا روش‌هایی برای تولید سازماندهی شده خلاقیت وجود دارد؟!

مهدی سجاده‌چی

فیلمنامه‌نویس